Fv. Pia Boholm, Seniornett, Paul Ottar Tornes, avdelingsleiar innovasjon og digitalisering, Linda Tomasgard, prosjektkoordinator Digital inkludering og Fred Igland, ansvarleg for Sprek på nett. Volda kommune

Mange møtte opp då Volda og Ørsta kommunar inviterte til gratis føredrag om digital arv på Ørsta kulturhus 22. april. Temaet engasjerte, og publikum fekk både kunnskap og konkrete råd.

Mange møtte opp då Volda og Ørsta kommunar inviterte til gratis føredrag om digital arv på Ørsta kulturhus 22. april. Her fekk dei frammøtte både nyttig kunnskap og konkrete råd. 

Eit tema som blir stadig viktigare

I dag er store delar av livet vårt digitalt. Bilete, kontaktlister, e-postar, dokument og meldingar er ofte lagra på mobiltelefonar, datamaskiner og i ulike skytenester. Samtidig er mykje av dette verna med passord og innloggingar som berre eigaren kjenner til.

Korleis kan vi sørge for at viktige digitale verdiar ikkje går tapt, og korleis kan vi gjere det enklare for pårørande å handtere det digitale livet vårt når vi ikkje lenger kan gjere det sjølve?

Del av satsinga «Digital kvardagsmeistring for alle»

Føredraget vart arrangert som ein del av prosjektet Digital kvardagsmeistring for alle, eit samarbeid mellom Volda og Ørsta kommunar. Prosjektet er finansiert med eksterne midlar frå Digitaliseringsdirektoratet og Sparebankstiftinga Søre Sunnmøre, og har som mål å styrkje digital deltaking og meistring for innbyggjarar i alle aldrar.

Gjennom prosjektet ønsker kommunane å skape fleire lågterskeltilbod for digital læring, støtte og inkludering.

Digital meistring er også livskvalitet

Seniorrådgivar Pia Boholm frå Seniornett heldt føredraget. Ho løfta fram at digital kompetanse i dag er ei grunnleggande ferdigheit, på linje med det å kunne lese og skrive.

Seniornett har arbeidd med digital rettleiing i nær 30 år, og organisasjonen møter kvar dag menneske som treng hjelp til alt frå e-post og passord til tryggleik på nett og bruk av offentlege tenester.

Eit viktig bodskap var at digital kompetanse ikkje berre handlar om å lære seg appar og system. Det handlar òg om å kunne vere sjølvstendig, halde kontakt med andre og ta del i samfunnet. For mange eldre kan digital meistring vere avgjerande for å motverke einsemd og utanforskap.

Kva er digital arv?

Digital arv handlar om kva som skal skje med dei digitale verdiane våre etter at vi døyr, eller dersom vi av andre grunnar ikkje lenger er i stand til å handtere dei sjølve.

Det kan til dømes vere:

• bilete og videoar
• e-postkontoar
• kontaktlister
• dokument og filer
• innhald på mobil, nettbrett og datamaskin
• sosiale medium som Facebook og Instagram
• skylagringstenester som Apple, Google, Dropbox eller OneDrive
   

For mange er dette verdiar som ikkje nødvendigvis har økonomisk verdi, men som kan ha stor personleg og familiær betydning.

– Det er ingen sjølvfølge at dei etterlatne får tilgang til dette dersom ingen kjenner innloggingane, sa Boholm.

Risiko for at viktige minne går tapt

Digitale verdiar kan gå tapt dersom ingen veit korleis dei skal få tilgang. Dersom bilete, dokument og kontoar ligg bak passord og tofaktorinnlogging, kan det vere svært vanskeleg for etterlatne å hente ut innhaldet.

Seniornett peika på at dette ofte kjem som ei overrasking på familiar. Mange tenkjer ikkje over at digitale kontoar ikkje automatisk blir tilgjengelege for ektefelle, barn eller andre pårørande, sjølv om det kan liggje viktige minne der.

Tofaktor og telefonabonnement kan skape utfordringar

Under føredraget vart det også peika på eit praktisk problem mange ikkje tenkjer på: tofaktorinnlogging. Mange tenester sender eingongskode til mobiltelefon når ein skal logge inn. Dersom telefonabonnementet blir avslutta for raskt etter eit dødsfall, kan det gjere det vanskeleg for pårørande å få tilgang til kontoar som elles kunne vore tilgjengelege.

Rådet frå Seniornett var difor å vere merksam på slike forhold før ein går i gang med å avslutte abonnement og tenester.

Praktiske råd du kan starte med

Deltakarane fekk fleire konkrete råd som er enkle å ta i bruk:

• Lag ei oversikt over kontoar, appar og lagringstenester du brukar
• Skriv ned eller lagre trygt informasjon om innloggingar
• Oppdater oversikta jamleg dersom du endrar passord
• Rydd i kontoar du ikkje brukar, og slett det du ikkje treng
• Tenk gjennom kva som skal takast vare på,  og kva som ikkje skal det
• Sei frå til ein du stolar på kvar viktig informasjon er lagra

I tillegg vart det peika på at fleire tenester har eigne løysingar, som:

• kontoarving på Apple
• inaktiv konto på Google
• minnekontoforvalta på Facebook

Desse kan gjere det enklare å gi pårørande tilgang på ein trygg måte.

Viktig å snakke saman

Digital arv handlar også  om relasjonar.

– Dette handlar om å gjere det enklare for dei etterlatne i ei vanskeleg tid, sa Boholm.

Å snakke med familie og pårørande om kva ein ønsker, kan førebyggje både usikkerheit og vanskelege situasjonar seinare.

Ein viktig påminnar

Føredraget synte at digital arv er eit tema dei fleste bør ta stilling til.

Når stadig meir av livet vårt er digitalt, blir det viktig å planleggje i tide – både for å ta vare på det som betyr noko, og for å gjere det enklare for dei som ein dag skal rydde opp etter oss.

Del av ei større satsing

Gjennom prosjektet «Digital kvardagsmeistring for alle» arbeider kommunane med å styrkje digital kompetanse og inkludering. Det blir også utvikla fleire lågterskeltilbod og samarbeid med frivillige i regionen.

Opprydding Før fann vi papir og «familiehemmelegheiter» i skrivebordet. No ligg dei i skyen eller på mange ulike nettstader og einingar. Du må gi nøkkelen til etterkomarane dine – det er også deira historie! Volda kommune

Del av ei større satsing

Gjennom prosjektet «Digital kvardagsmeistring for alle» arbeider kommunane med å styrkje digital kompetanse og inkludering. Det blir også utvikla fleire lågterskeltilbod og samarbeid med frivillige i regionen.