I arbeidet med å gjere omgjevnadane våre vakrare og meir funksjonelle, vil kommunen lage ein heilskapleg plan for varige konstruksjonar og element som gjentek seg i "gatebildet", og som ofte vert oversett i sakshandsaminga. 

Målsetjinga med "Visuell profil" er å høgde kvaliteten på uteområda, både ved hjelp av materialbruk, fargebruk og ikkje minst ei visuell heilskapstenking. Det er viktig å understreke at vi er ute etter dei "tilpassa" løysingane, og desse bør sjåast i samanheng med landskapet og/eller arkitekturen omkring. Poenget er å unngå tilfeldige løysingar som er med på å forsimple det felles utearealet vårt. Ei samordning av element vil sjølvsagt også kunne gje gevinst på økonomi- og vedlikehaldssida. 

For å oppnå resultat er det viktig at elementa vert nøye skildra alt i planprosessen. Alle varige konstruksjonar vert byggemelde på vanleg måte i høve plan- og bygningslova § 84. Ein vil då kunne gje råd og rettleiing etter eit heilskapssyn. 
"Visuell profil" vart vedteken av kommunestyret i sak 0062/99 i møte 18.10.99. 

Planen skal rullerast om 4 år. 

"Visuell profil" tek sikte på å leggje til rette for betre estetikk og heilskap i det visuelle miljøet, og skal gjelde for offentlege så vel som private byggherrar og grunneigarar i kommunen. 

Vi håper at "Visuell profil" kan vere til inspirasjon. 

Vi tek sikte på at planen vert rullert om fire år. 

Estetikk i det offentlege romet er blitt eit stadig viktigare tema dei siste åra. Fellesområda er med på å gje identitet til kommunen. 
Ein bør derfor leggje omtanke i utforminga av det offentlege romet -bygningar, gater, plassar, bruer, kaier, skilt- og reklameinnretningar osb. Dette gjeld både for offentlege og private tiltak. 

Andre synsinntrykk som ein får, td. frå massemedia, kan ein i stor grad velje bort. Men bygg, skilt o.a. ute i friluft, det står der og "bruker" av utsikta vår. 

Stortinget har vedteke å styrkje plan- og bygningslova§§ 2 og 74, som følgjer: 
Formålsparagrafen, § 2, l.ledd: 

"Planlegging etter loven skal legge til rette for samordning av statlig, fylkeskommunal og kommunal virksomhet og gi grunnlag for vedtak 0m bruk og vern av ressurser, utbygging, samt å sikre estetiske hensyn" 

"Skjønnhetsparagrafen", § 74, 2. ledd: "Kommunen skal se til at ethvert arbeid som omfattes av loven, blir planlagt og utført slik at det etter kommunens syn tilfredsstiller rimelige skjønnhetshensyn både i seg selv og i utforming i samsvar med tiltakets funksjon og med respekt for naturgitte og bygde omgivelser .... Kommunen kan utarbeide retningslinjer for estetisk utforming av tiltak etter loven". 

"Visuell profil" for Ørsta kommune bør fungere som ei rettleiing/utdjuping av lover og føreskrifter. "Visuell profil" vert i hovudsak fremja som retningsliner. Men kapittelet som omhandlar skilt og reklame, samt delar av kapittelet om arkitektur og vegetasjon, skal fungere som vedtekter/juridisk bindande retningsliner. 

Eit enkeltståande byggverk er eit blikkfang og påverkar heile landskapsrommet det står i. Kommunen har gjennom byggjeskikksprisen lagt føringar på korleis ein bør arbeide med arkitekturen for å vise større omtanke for nærmiljøet. 
Gatemøblering, parkbelysning, rekkverk etc. er viktige element i sentrumsområda og bør ha ein heilskapleg profil. 
Ikkje alle desse elementa er omtala spesielt her, men i dette framlegget er det lagt ein del premissar med omsyn til t.d. fargeval osb. 

Signalbygg som kontrast til landskapet: Starthus, Kvitfjell alpinanlegg. Lund og Hagem arkitekter AS. (Ill. frå_"Veileder, Estetikk i plan- og byggesaker", Miljødepartementet).

Landskapet i Noreg er dominerande, og det utgjer mange stader det viktigaste elementet i by- og tettstadsbiletet. Nye byggverk bør utformast med vår tid sitt stiluttrykk, og med gjennomtenkt samspel med omgjevnadane. Arkitekthistoria viser at endring er eit varig fellesteikn gjennom historia. 

For å kunne vurdere eksisterande estetiske kvalitetar på ein stad, bør ein ha oversikt over den historiske utviklinga på staden. Dette gir mellom anna naturgrunnlaget, fornminne og kulturminne eit bilete av. Ein tettstadsanalyse vil peike på moment som ein må vere merksam på ved utvikling og "forvaltning" av staden. 

Byggverk bør utformast med ein bevisst overgang til tilgrensande bygningar og landskap, og må ta omsyn til både signalbygget og naboområdet sine behov. Vidare er det viktig at det er samspel mellom form og funksjon på eit bygg, slik at det er enkelt å "lese"/forstå ein bygning. 

Skårsetlia, Lillehammer: nytolkar gardstun i Gudbrandsdalen. Lund og Hagem arkitekter AS og Div.A arkitekter AS. (Ill. frå "Veileder, Estetikk i plan- og byggesaker", Miljødepartementet).

Det kan vere like viktig å stille formingskrav til ubygde areal og utstyr som til bygningar. 

Naust, trafokioskar og leskur er døme på bygningskonstuksjonar som ofte står eksponert i landskapet. Plassering og utforming av slike bygg vert spesielt viktig fordi det er så mange av dei. 

"Ditt hus er min utsikt". 

I Noreg set vi stor pris på å ha flott natur, og vi brukar mykje tid og krefter  (ressursar) i utforminga av vår eiga stove. Men på vegen mellom fjell og skog og vår eiga stove finn vi gjerne element som ikkje alltid er like gjennomtenkt og bevisst utforma. Vi må bry oss om utforminga av hus og gater, om god byggjeskikk, av same grunn som vi bryr oss om utforminga av vår eiga stove. Det skaper trivsel og ei kjensle av å høyre til, og signaliserer at vi satsar på kvalitet. 

Ved utforming av uteareala bør det vurderast å leggje til rette for  "heilårsbruk". Uteområda bør ha kvalitetar som gjer det mogeleg å opphalde seg og trivast ute store delar av året. Lyssetjing er eit viktig moment med omsyn til heilårsbruk og trivsel. 

Det er viktig at uterom, gater osb. har visuelle og funksjonelle avgrensa rom. Offentlege bygningar kan brukast som samlingspunkt. 

Varige material er nødvendig, Hokksund. (Ill. frå "Veileder, Estetikk i plan- og byggesaker", Miljødepartementet).

LYSMASTER 

Sentrumskvartala: For park/parkering vert det å nytte den type lysmast og armatur som ein har på haldeplassen idag, "Sidekai" e.l. For vegar/gater vert å nytte armatur "Victor"/"København". e. l . 

Bustadfelt og elles: Her vert å nytte armatur "Victor"/"København" e. l. 

(I vedtekt til § 69.3-4 i plan- og bygningslova for Ørsta kommune er sentrum definert til å vere "mellom dei 3 store bruene og mot nord til og med i høgde med bedehuset".) 

Juridisk bindande retningsliner til§ 74 nr. 2 i plan- og bygningslova: 
"Anlegg og bygg skal utformast bevisst i høve til arealdelen sin viste grønstruktur og eksisterande terreng og vegetasjon i denne". 

"Nye byggverk skal lokaliserast slik at dei bevisst vert kopla til eksisterande strukturerande element som elvar, strandlinjer og terrengformasjonar. Tiltak som ved sin storleik eller karakter bryt noverande mønster for samspel med desse elementa, skal ved plassering og utforming binde saman mønstra og skal i seg sjølv ha ei god estetisk utforming." 

Uteareal bør ligge sentralt og gje rom for både opphald og ferdsel. (Ill. frå "Veileder, Estetikk i plan- og byggesaker", Miljødepartementet).

"Mindre byggverk skal plasserast slik at dei vidarefører eksisterande tomtestruktur i området. Med tomtestruktur meiner ein storleik og arrondering av tomter i høve til strukturerande element som t.d. terreng og vegar. Større tiltak og særlege referansebygg kan bryte med eksisterande tomtestruktur, men skal då binde saman eksisterande strukturar." 

Vikatrikken over Rådhusplassen, Arkitektselskap AS.

Det vert i dag nytta ei rekkje ulike leskur i Ørsta kommune med høgst vekslande arkitektonisk uttrykk. Eit leskur bør ein kunne kjenne att, og i tillegg bør det ha god design. Utsjånaden på leskura bør helst ikkje variere. Stat og kommune bør nytte same type leskur. I tettstadene i Ørsta sentrum, Vartdal, Sæbø og Hovdebygda skal leskura ha eins utsjånad. 

Type "Publicus" leskur eller liknande vert å nytte i/av Ørsta kommune. Eksisterande betongskur bør gå heilt ut som leskur i Ørsta kommune. 

Steinstøberget rasteplass, siv.ark. Tordis Hoem.

Rasteplassar må ligge strategisk plassert ved hovudvegnettet og bli sett av mange, ikkje minst i reiselivssamanheng. Rasteplassar vert på ein måte viktige indikatorar på kommunen si evne og kompetanse til visuell tenkj ing. Her er det mogleg å dra inn lokalt særpreg når det gjeld design, materialbruk og kulturuttrykk. 

Ein rår til at materialbruk og fargebruk vert gjenteke ved dei ulike rasteplassane i kommunen, men at utforminga kan variere. 

Naturstein og trematerial bør nyttast mest mogleg på rasteplassane. 

Udefinert restareal ved vegar, byggeområde og sentrumsareal blir, som med eit fellesnamn, kalla for gråsone. 

Slike gråsoner er ofte svært synlege frå vegnettet og med relativt små tiltak kan desse areala få eit positivt innhald. Summen av mindre utbetringar av gråsoner kan vere verdifull for Ørsta sitt ansikt utad- og for vår eigen trivsel og identitetskjensle. Gråsonene i sentrum og langs vegar kan gjerast grøne. Dette kan utførast på ein enkel og rimeleg måte ved å jamne ut terrenget og så til med blomstereng, evt. planting av roser og tre. I nokre tilfelle kan det vere aktuelt med benkar og granittbelegning, og gjerne kunstnerisk utsmykking. 

Gråsoneareala må takast opp til drøfting og eventuelt inngå i parketaten sine driftsplanar. 

Refuger og rundkøyringar er svært iaugefallande areal og bør derfor vere av høg kvalitet. Ein går inn for ei standardisering av materialbruken. Utforminga, særleg av rundkøyringar, kan variere i høve til eit overordna program. Ein kan vurdere kunstnerisk utsmykking i rundkøyringane. 

Oppbygging av refuger: 
Refuger vert bygt av granittkantstein og dekt med betongheller evt. med forband av granitt. I landleg omgjevnader kan gras nyttast som dekke, evt. kombinert med tre. 

Det må ikkje nyttast farga betongstein i refugene. 

(Ill. henta frå "Visuell profil i Molde kommune".)

Kantstein som vert sett i kurver bør ha innebygd kurveradius. Der rettstein likevel vell nytta, blir steinen sett i så små lengder at ein unngår knekkpunkt. 

I rundkøyringar og større rabattar kan ein kombinere gatestein med rosebed eller anna eigna vegetasjon. Smågatestein bør bli lagt i forband med fugeretning på tvers av lengderetninga, sjå skisse. Det blir nytta rulleskift av heil stein mot alle kantar. 

Refugekantane må seinkast i avslutningsfasene og ved overgangar til fotgjengarfelt oa. der rullestolar, barnevogner, syklar og liknande skal passere. 

Utforming av vegkant og overgangssoner mot naboeigendomar skaper ofte problem. 
Busetnaden i Ørsta ligg gjerne i skrått terreng og vegar medfører ofte store terrenginngrep i form av skjeringar/fyllingar og murar. 

NATURSTEINSMURAR 
Natursteinsmurar har ikkje nokon stor tradisjon i Ørsta kommune. Som oftast finn ein bratte skråningar eller betongmurar. Vegvesenet har dei siste åra stort sett nytta natursteinsmurar kombinert med tilplanta skråningar. 

Ein går no inn for typen natursteinsmur kombinert med tilplanta skråningar. 

Eventuelle rekkverk/støyskjermar vert då å montere på toppen av skråninga slik at vegetasjonen vert eit synleg og miljøskapande element sett frå vegen. 

BETONGMURAR 
I hovudsak kan ein skille mellom to typar betongmurar. Murar av betongelement eller plass-støypte murar. 
Betongelementa kan vere vanskeleg å forme i terrenget og framstår ofte med ei sagtagga overflate. Dette bør ein prøve å unngå. 

Dersom ein likevel må nytte betongmur, må denne leggast fint i terrenget og gjerne vere kombinert med vegetasjon. 

Murar og tilplanting av terrenget bør vere med i prosjekterte kalkyler frå starten av. Dei grunneigarane det vedkjem, bør vere med på å vurdere heilskapsløysingar før forhandlingane tek til. 

(Ill. henta frå "Visuell profil i Molde kommune".)

Grøftesoner langs vegar framstår ofte som ruskemark, utan skikkeleg avslutning. Det er viktig at grøfteprofilane vert avrunda og tilsådd. 

"Også når det gjeld turvegar og skogsvegar, må ein stille krav til grøftesona. Det er viktig at grøfta ikkje vert større enn nødvendig, og at sideterrenget vert avrunda og reinska for stein og røter. Ein skal fylle på stadeigen masse, då denne inneheld frø frå floraen, og ein vil få ei rask revegetering." 

Ved sentrumsnære veganlegg skal ein vurdere å byggje ein omvendt grøfteprofil mellom gangveg og køyreveg, og då avslutte med kantstein (i granitt) helst på båe sider. Rabattane vert tilsådd og event. tilplanta med trerekkje. Berre særlege tilhøve bør føre til at det vert nytta grøft mellom veg og gangveg. 

I dei mest sentrumsnære områda bør ein også vurdere lave buskplanter. 

Illustrasjon som viser reklameplakat på husvegg.

Stadig fleire kommunar vert merksame på problematikken reklameskilting -estetikk. 
Staten oppmodar no kommunane om å bruke PBL § l 07 til å utforme lokale vedtekter. 
Samtykkje til bruk av skilt- og reklameinnretningar vert berre gitt mellombels, slik lova hittil også har sagt. 
Vedtekt til § 107 i plan- og bygningslova: 

1. Innan kommunen må skilt- og reklameinnretningar ikkje setjast opp utan at kommunen på førehand har gitt samtykke. Samtykkje blir berre gitt mellombels eller for eit avgrensa tidsrom. Skilt /reklameinnretningar over 1m x 1m krev nabovarsel, jfr. plan- og bygningslova§ 94 nr. 3, tilsvarande bruk.
2. Skilt og reklameinnretningar skal ha moderat storleik, utforming og farge, og skal harmonere med bygninga og miljøet elles. Blenkjande eller "levande" tekst vert ikkje tillate.
3. Skilt og reklame i form av lyskasse skal ikkje nyttast. Lyskasser kan likevel bli tillate i område regulert til industri, dersom dei er laga med lukka front, slik at berre tekst eller symbol er gjennomlyste. For lysskilt vert det kravt søknad same kor stort skiltet er.
4. Skilt skal ikkje dekkje meir enn¼ av den vassrette fasadelengda på bygningen, avgrensa til maks 4 m. Skiltet skal ikkje dekkje meir enn 7m2. Fleire skilt tett saman vert rekna som eitt.
5. Uthengskilt skal ikkje ha større lengd enn l m ut frå veggen, og fri høgd over fortauet på 2.5m. Framspringet må aldri vere lenger ut enn at det er minst 0,5m fri avstand til fortauskant/vegkant. Største tillate areal er 1.5m2
6. Kommunen kan sjølv utarbeide eller krevje utarbeidd ein samla skiltplan for eit avgrensa område.
7. Innom særprega og historisk interessante miljø må ein ikkje oppføre frittståande reklameinnretningar som ikkje harmonerer med miljøet sin karakter. På freda eller verneverdige bygg eller miljø skal største skiltstorleik vere 0,6m2. 
8. I reine bustadområde skal det ikkje vere reklaminnretningar. Mindre skilt på forretningar, kioskar og liknande, kan nyttast så framt det ikkje skjemmer.
9. På parkeringsplassar, rivingstomter, byggeplassar og liknande vert reklame ikkje tillate dersom plasseringa ikkje tek omsyn til tilhøva på staden.
10. I næringsbygg/næringsbyggområde med fleire verksemder skal firmaskilta vere samla i ei oppslagstavle. Denne kan stå fritt ved inngang. Verksemd i lokale med fasade langs gata, med eigen inngang, kan ha eigne skilt.
11. Skilt og reklame på bygningar skal plasserast på veggflater, og vert ikkje tillate på møne, takflater eller gesims.
12.  Skilt og reklame skal ikkje vere til hinder for ferdsel eller til fare for nokon på annan måte. Lausfotreklame, som flyttbare plakatar, vimplar, flagg osb. er ikkje tillate. Ved spesielle høve kan ein gi dispensasjon.
13. I ope landskap, parkar og friområde må det ikkje vere frittståande reklame. Reklameskilt er ikkje tillate på stolpar eller gjerde.
14. Markiser skal vere avgrensa til vindauge. Anna merking enn firmanamn eller logo skal ikkje stå på.
15. Transparentar må ikkje bryte med arkitekturen i bygningen eller den bakgrunnen som dei høyrer til.
16. Ballongar og annan reklame i lufta er ikkje tillate.
17. Dersom det kan skje utan hinder av løyve som er gitt for eit avgrensa tidsrom, kan kommunen gje pålegg om å fjerne eller endre skilt, reklame og liknande når det etter kommunen sitt skjønn verkar skjemmande på miljøet eller elles er til ulempe. Innretningar som kan føre til fare, kan kommunen i alle tilfelle gje pålegg om å få fjerna.
18. Søknader om unntak og klager på praktiseringa av forskriftene skal leggast fram for FUM til avgjerd.
19. Ved spesielle høve kan FUM gi kortvarig dispensasjon frå vedtektene. Desse punkta gjeld også for bensinstasjonar.

Stasjonen tilpassa landskapet?

Stasjonen tilpassa byrom?

Stasjonen tilpassa omgjevnadane sin verkemiddelbruk? (Ill. frå "Lokalisering og utforming av bensinstasjoner Retningslinjer", Kommunal-, miljøvern- og kulturdepartementet og Vegdirektoratet.)

Skjerma utelagring. (Ill. frå "Veileder Estetikk i plan- og byggesaker", Miljødepartementet, ).

Kildesortering er med på å løyse avfallsproblema, men gjev også utfordringar til einskildhusstandar, rekkehus osb. , det gjeld den visuelle forsøplinga som stygge og dårlege behaldarar utgjer i miljøet. 

Når samleplassane og returpunkta er godt fordelt innom kvart geografiske område, skulle ein kunne få både ei funksjonell og estetisk løysing, så både renovatørar og publikum vert nøgde. 

Returpunkta som tener eit større offentleg område, bør vere gjenkjennelege utan å dominere. Behaldarane kan ein og skjule i den lokale arkitekturen, og opplyse om dei gjennom eit standardisert informasjonssystem. 

Kombinert parkeringsplass og ontainer/søppellagring...

Når fleire av behaldarane står tett, bør dette gje eit heilskapleg og harmonisk bilde, både når det gjeld form og farge. Det er viktig at underlaget er plant, og at behaldarane står ryddig i høve til kvarandre. Plassering og utforming av containerar bør ein avklare alt i planfasen av eit prosjekt. Det beste er å få ei permanent plassering på faste element som sokkel, ramme el. 

Returpunkta - plassering, type/farge bør gå inn i ein plan som vert byggemeldt og skal godkjennast. Eit nært samarbeid med VØR bør kome i gang her. 

Behalderane på kyrkjegardane bør også takast med her. Det same gjeld diverse innretningar i samband med post osb. 

Fargebruk er ein viktig del av det visuelle miljøet. 
Ulike tidsperiodar har nytta ulike spelereglar for fargesetjing av bygningar. Fargebruken kan endre utsjånaden til ein bygning, og den kan framheve eller forsterke delar av ein bygning. Fargebruken kan binde saman eit variert bygningsmiljø, og ein variert fargebruk kan på ein enkel og billeg måte vere med på å skape variasjon i ein elles einsformig bygningsmasse. 

Når det gjeld val av fargar for gatelysmaster, utemøblar, leskur m.m. vil ein rå til at det vert nytta "standardfargar" som: 

• RAL 6009, mørk grøn, for gatelysmaster/utemøblar/leskur m.m. utanfor sentrumskvartala i Ørsta. 
• RAL 9005, svart, vert å nytte for gatelys/utemøblar/leskur m.m. i sentrumskvartala. 

Bruk av andre fargar kan sjølvsagt vere ynskjeleg, men fargevalet bør omtalast og grunngjevast ut i frå eit heilskapssyn. 

Eit bevisst fargeval er ikkje berre knytt til bygningar og konstruksjonar. Også murar og belegning skal ha ein farge. Natursteinsprodukt har gjerne ein fargevalør som følast akseptabel på grunn av gjenkjenningseffekt av omkringliggjande landskap. 

Treet er eit element som skaper liv og kontrast i "byrommet". 
Planting av tre må skje etter ein plan der vekstvilkåra på dei ulike stadane og eigenskapane til trea vert vurdert i eit langsiktig perspektiv. Klynger eller rekker med tre kan markere viktige område, drag eller linjer, understreke historiske spor og skape kontrast til harde flater og steile veggar. 

Ørsta har i sentrumsområdet vakse fram frå dyrka mark, men i tidlegare tider har det vore planta både bøk, ask og gran. 
Det har også i dei siste 30 åra vore planta både lind og asal i sentrums­området og dette vil på sikt gje Ørsta ein god grøn profil. 

Dei seinare åra har mykje av småvegetasjonen i Ørsta sentrum vorte borte grunna utbygging, og opparbeiding av parkeringsplassar. Dette må ein prøve å rette på i framtida. 

Langs vegar, plassar og grønt-drag, bør vegetasjonen vere tre og større buskar. Vegetasjonsbiletet i desse sonene bør ha mest mogleg heilskap og det bør nyttast relativt få artar. 
Her foreslår ein treslag som: lind, bjørk, ask og rogn. 
Som buskplanter bør ein nytte hardføre sortar av spirea, syrin, kornel og mispel. 
Som undervegetasjon vil ein foreslå : roser, vintermispel, busk-fure, krypbuskfuru, kranstopp, krypeiner og lave grantyper. 

Juridisk bindande retningsliner til§ 74 nr. 2 i plan- og bygningslova: 
"Ved utforming av tiltak skal det takast omsyn til visuelt karakterdannande tre og tregrupper slik at desse om mogeleg kan inngå i prosjektet". 

Under følgjer oppsummering av dei vedtektene/juridisk bindande retningsliner som er nemnt i kapittel om arkitektur, vegetasjon og skilt/reklame: 

Juridisk bindande retningsliner til§ 74 nr. 2 i plan- og bygningslova: 

"Anlegg og bygg skal utformast bevisst i høve til arealdelen sin viste grønstruktur og eksisterande terreng og vegetasjon i denne". 

"Nye byggverk skal lokaliserast slik at dei bevisst vert kopla til eksisterande strukturerande element som elvar, strandlinjer og terrengformasjonar. Tiltak som ved sin storleik eller karakter bryt noverande mønster for samspel med desse elementa, skal ved plassering og utforming binde saman mønstra og skal i seg sjølv ha ei god estetisk utforming." 

"Mindre byggverk skal plasserast slik at dei vidarefører eksisterande tomtestruktur i området. Med tomtestruktur meiner ein storleik og arrondering av tomter i høve til strukturerande element som t.d. terreng og vegar. Større tiltak og særlege referansebygg kan bryte med eksisterande tomtestruktur, men skal då binde saman eksisterande strukturar." 

"Ved utforming av tiltak skal det takast omsyn til visuelt karakterdannande tre og tregrupper slik at desse om mogeleg kan inngå i prosjektet". 

Vedtekt til§ 107 i plan- og bygningslova: 

1. Innan kommunen må skilt- og reklameinnretningar ikkje setjast opp utan at kommunen på førehand har gitt samtykke.
   Samtykkje blir berre gitt mellombels eller for eit avgrensa tidsrom. Skilt /reklameinnretningar over 1m x 1m krev nabovarsel, jfr. plan- og bygningslova § 94 nr. 3, tilsvarande bruk.
2. Skilt og reklameinnretningar skal ha moderat storleik, utforming og farge, og skal harmonere med bygninga og miljøet elles. Blenkjande eller "levande" tekst vert ikkje tillate.
3. Skilt og reklame i form av lyskasse skal ikkje nyttast. Lyskasser kan likevel bli tillate i område regulert til industri, dersom dei er laga med lukka front, slik at berre tekst eller symbol er gjennomlyste. For lysskilt vert det kravt søknad same kor stort skiltet er.
4. Skilt skal ikkje dekkje meir enn ¼ av den vassrette fasadelengda på bygningen, avgrensa til maks 4 m. Skiltet skal ikkje dekkje meir enn 7m2. Fleire skilt tett saman vert rekna som eitt.
5. Uthengskilt skal ikkje ha større lengd enn l m ut frå veggen, og fri høgd over fortauet på 2.5m. Framspringet må aldri vere lenger ut enn at det er minst 0,5m fri avstand til fortauskant/vegkant. Største tillate areal er 1.5m2.
6. Kommunen kan sjølv utarbeide eller krevje utarbeidd ein samla skiltplan for eit avgrensa område
7. Innom særprega og historisk interessante miljø må ein ikkje oppføre frittståande reklameinnretningar som ikkje harmonerer med miljøet sin karakter. På freda eller verneverdige bygg eller miljø skal største skiltstorleik vere 0,6m2. 
8. I reine bustadområde skal det ikkje vere reklaminnretningar. Mindre skilt på forretningar, kioskar og liknande, kan nyttast så framt det ikkje skjemmer.
9. På parkeringsplassar, rivingstomter, byggeplassar og liknande vert reklame ikkje tillate dersom plasseringa ikkje tek omsyn til tilhøva på staden.
10.  I næringsbygg/næringsbyggområde med fleire verksemder skal firmaskilta vere samla i ei oppslagstavle. Denne kan stå fritt ved inngang. Verksemd i lokale med fasade langs gata, med eigen inngang, kan ha eigne skilt. 
11. Skilt og reklame på bygningar skal plasserast på veggflater, og vert ikkje tillate på møne, takflater eller gesims.
12. Skilt og reklame skal ikkje vere til hinder for ferdsel eller til fare for nokon på annan måte. Lausfotreklame, som flyttbare plakatar, vimplar, flagg osb. er ikkje tillate. Ved spesielle høve kan ein gi dispensasjon.
13. I ope landskap, parkar og friområde må det ikkje vere frittståande reklame. Reklameskilt er ikkje tillate på stolpar eller gjerde.
14. Markiser skal vere avgrensa til vindauge. Anna merking enn firmanamn eller logo skal ikkje stå på.
15. Transparentar må ikkje bryte med arkitekturen i bygningen eller den bakgrunnen som dei høyrer til.
16. Ballongar og annan reklame i lufta er ikkje tillate.
17. Dersom det kan skje utan hinder av løyve som er gitt for eit avgrensa tidsrom, kan kommunen gje pålegg om å fjerne eller endre skilt, reklame og liknande når det etter kommunen sitt skjønn verkar skjemmande på miljøet eller elles er til ulempe. Innretningar som kan føre til fare, kan kommunen i alle tilfelle gje pålegg om å få fjerna.
18. Søknader om unntak og klager på praktiseringa av forskriftene skal leggast fram for FUM til avgjerd.
19. Ved spesielle høve kan FUM gi kortvarig dispensasjon frå vedtektene. Desse punkta gjeld også for bensinstasjonar.

Diskret skilting og likeeins små opplysningstavler om bygningar, industrihistorie, gardshistorie osb. langs rutene (+ein folder med opplysningar).

Utgangspunkt i I-kiosken i Karjolen: 

1. Nekken–Kyrkja–Gamlevegen–Dalevegen–Langebakkane–Simahaugen–Parkvegen–Småbåthamna–Anders Hovden-statuen–Ivar Aasen-statuen–Karjolen.
2. Karjolen–Kyrkjegata–-Haldeplassen–tur/retur.
3. Holmane.